Waarom grenzen stellen?

Het leven is druk. Werk, relatie, kinderen, sport en vrienden vragen allemaal je aandacht. Daarbovenop krijg je online de hele dag prikkels.
Daarom is het belangrijk om zelf je prioriteiten te kiezen en je rust te bewaken. Dat doe je door grenzen te stellen.

Grenzen stel je de hele dag door, vaak zonder erbij na te denken. Een klein voorbeeld: zorgen dat de hond op tijd binnen is, zodat je samen kunt gaan wandelen. Maar soms is een stevigere grens nodig. Guido zei onlangs tegen iemand: "Ik wacht steeds twee weken op je reactie voordat ik verder kan. Ik wil dat je nu reageert."

Je kunt het leren, op je eigen manier

Grenzen stellen is te leren. Het belangrijkste is dat je het doet op een manier die bij jouw persoonlijkheid past.
Mensen krijgen vaak het advies: "Sla eens met je vuist op tafel." Maar als dat niet bij je past, werkt het slechter dan je oude manier. Je bent dan niet congruent: wat je zegt en wie je bent, kloppen niet met elkaar. Zoek dus een manier die wel bij je past.
Een paar mogelijkheden, van direct naar mild:
-Zeg vriendelijk: "Je gaat nu over mijn grens heen."
-Vraag: "Kunnen we het ook op een andere manier doen?" Je gebruikt dan meer woorden en een zachtere toon.
-Leg uit dat het voor jou te veel is, en zeg op een gegeven moment: "Nu is het genoeg."
Guido prentte zichzelf vooraf een vaste zin in: "Ik vind dit niet acceptabel." Die zin is niet agressief, maar wel heel duidelijk.

Stem je boodschap af op de ander

Hoe je een grens stelt, hangt niet alleen af van jou. Om effectief te zijn, telt ook hoe de ander je boodschap ontvangt. Dezelfde zin kan voor de een duidelijk klinken en voor de ander agressief.
Guido geeft een voorbeeld uit zijn werk met kinderen. Soms moet je een patroon flink onderbreken. Bij het ene kind doe je dat met: "Hé joh, wat doe je nu?" Bij een ander kind tik je zachtjes op de arm en vraag je: "Hoe zouden we het ook alweer doen?" Beide hebben hetzelfde effect. Had hij de harde aanpak bij het gevoelige kind gebruikt, dan had hij een huilend kind aan tafel gehad.

Grenzen stellen bij een bully

Ben je zelf wat timide en heb je te maken met een bully? Kies dan liever de indirecte weg. Ga het gesprek aan in plaats van te zeggen: "Stop, tot hier en niet verder."
Doe dat op een rustig moment, buiten de situatie en buiten de emotie. Veel mensen vinden dat juist moeilijk. Als het even goed gaat, voelt het alsof je de harmonie verstoort. Toch is dat precies het goede moment: je kunt de harmonie dan mild doorbreken.
Je kunt bijvoorbeeld zeggen:"Heb je door dat je af en toe over mijn grenzen heen gaat? Dat vind ik lastig. Ik zou er graag eens met je over praten."
Zo maak je er geen statement van, maar een uitnodiging voor een gesprek.
Wat veel mensen verrast: de meeste bully's kunnen zelf ook goed tegen directe feedback. Dat is de taal die zij begrijpen. Je hoeft het alleen niet op hun manier te doen. Je kunt gewoon bij jezelf blijven.
Carlijn werkte ooit samen met een bully, een grote getatoeëerde man die in het weekend met andere supporters vocht. Ze probeerde hem een keer in zijn eigen taal aan te spreken. Dat voelde als toneelspelen. Guido's tip: doe dat hooguit één
keer. Krijg je dan de juiste reactie, vraag dan: "Is dit nou nodig om mijn boodschap bij je duidelijk te krijgen?" Je hebt dan zijn aandacht, en kunt de echte boodschap brengen.

Pleasen en conflicten vermijden

Niet alle verlegen mensen vermijden conflicten. Andersom klopt het wel vaker: wie conflicten vermijdt, vindt grenzen stellen meestal lastig. Dat heeft vaak te maken met pleasen. Wie van nature graag anderen tevreden houdt, vindt confronteren moeilijk. Pas daarmee op: als je te veel pleast, cijfer je jezelf weg. En iedereen heeft een grens. Op een dag denk je: ik kan niet meer.
Het goede nieuws: als je er op een milde manier iets van zegt, verbetert de relatie meestal juist. Mensen kunnen niet ruiken dat ze over je grens gaan. Geef je nooit feedback, dan krijgt de ander ook nooit de kans om ervan te leren.

Inductief en deductief denken

Sommige mensen denken in grenzen, anderen niet. In NLP heet dat deductief en inductief denken.

Een veelgehoord misverstand is dat alleen denken buiten de kaders creatief is. Beide soorten denkers kunnen creatief zijn. Wel pakken inductieve denkers makkelijker dingen erbij die er niet direct bij horen.
Ook inductieve denkers kunnen zich klem voelen, bijvoorbeeld als er te veel tegelijk van ze gevraagd wordt. Een grens stellen geeft dan ruimte: in een relatie, in je tijd of letterlijk in je bewegingsvrijheid.

Een grens beschermt wat belangrijk is

Grenzen stellen klinkt vaak negatief. Je kunt het ook anders bekijken: je bedenkt wat belangrijk voor je is, en de grens beschermt dat en geeft het ruimte om te groeien.
Grenzen geven bovendien duidelijkheid. Kinderen voelen zich veiliger als ze weten wat wel en niet mag. Ook in een klas waarderen leerlingen een docent die duidelijk is. Te veel grenzen is niet goed, maar te weinig zeker niet.

Zo ga je ermee aan de slag
Wil je beter worden in grenzen stellen? Begin bij jezelf, niet bij de ander. De vraag is niet "Waarom gaat die ander over mijn grens?", maar "Wat doe ik om mijn grens duidelijk te maken?" Soms heb je je grens simpelweg nooit uitgesproken.

1. Herken je patroon. Kijk na een moment waarop je een grens stelde: was het duidelijk genoeg? Dit is de mildste start, want je observeert alleen nog.
2. Bekijk je signalen. Vaak gaat het mis omdat je signalen te subtiel zijn. Wat voor jou duidelijk is, valt de ander misschien niet op.
3. Verander je signalen stap voor stap. Begin mild en word geleidelijk duidelijker. Zo zie je welk effect je hebt en voel je je er steeds prettiger bij.
4. Oefen in een veilige omgeving. Bespreek met vrienden wat bij je past, en oefen daarna met hen. Dat geeft zelfvertrouwen, waardoor je emoties bij de echte bully minder hoog oplopen.
5. Houd vast wat werkt. Pakte het een keer goed uit? Gebruik die aanpak opnieuw. Never change a winning team.

Kost het te veel energie? Een kleine drempel overwinnen is prima. Merk je dat het je steeds heel veel moeite kost, bijvoorbeeld omdat je moet schreeuwen of vloeken terwijl dat niet bij je past? Maak het dan bespreekbaar met de ander.

Matchers en niet-matchers

Matchers zoeken graag overeenstemming met anderen, niet-matchers zoeken juist het verschil. Hebben niet-matchers het makkelijker met grenzen stellen? Dat is te kort door de bocht.
Dit patroon gaat vooral over hoe je graag communiceert. Niet-matchers lijken vaak grenzen te stellen, omdat hun taal soms dwars ingaat op wat de ander wil. Maar dat is meestal onbedoeld.
En de vraag blijft of ze zich er zelf goed bij voelen.

Samengevat

Grenzen stellen gaat vooral over hoe jij in elkaar zit, hoe je je verhoudt tot anderen en welke relaties je wilt behouden. Patronen als pleasen hebben daar meer invloed op dan of je een matcher bent of niet. Zoek een manier die bij je past, begin klein, en bouw het stap voor stap op.